Thursday, June 18, 2026

ЁЯОЧ️ЁЯОЧ️рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рдмिрд╣ाрд░-рдкूрд░्рд╡ी рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рддुрдЧрд▓рдХ рдХाрд▓ीрди рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдФрд░ 'рд░ाрдп' рдЙрдкाрдзि рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ЁЯОЧ️ЁЯОЧ️

ЁЯОЧ️ЁЯОЧ️рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рдмिрд╣ाрд░-рдкूрд░्рд╡ी рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рддुрдЧрд▓рдХ рдХाрд▓ीрди рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдФрд░ 'рд░ाрдп' рдЙрдкाрдзि рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ЁЯОЧ️ЁЯОЧ️
рдк्рд░рд╕्рддुрддि рдЕрд░рд╡िंрдж рд░ॉрдп рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рднाрд░рдд рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХेрд╡рд▓ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ों рдХे рдЙрдд्рдеाрди рдФрд░ рдкрддрди рдХी рдХрд╣ाрдиी рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд░рдгрдиीрддिрдпों рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиाрдУं рдоें рдЖрдП рдмрджрд▓ाрд╡ों рдХा рднी рдЬीрд╡ंрдд рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ рд╣ै। 14рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рджिрд▓्рд▓ी рд╕рд▓्рддрдирдд рдХे рддрд╣рдд рддुрдЧрд▓рдХ рд╡ंрд╢ рдХा рд╢ाрд╕рди, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рдлिрд░ोрдЬ рд╢ाрд╣ рддुрдЧрд▓рдХ рдХा рдХाрд▓, рдмिрд╣ाрд░ рдФрд░ рдкूрд░्рд╡ी рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ (рдкूрд░्рд╡ांрдЪрд▓) рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╡्рдпाрдкрдХ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░рдпोрдЧों рдХा рдЧрд╡ाрд╣ рдмрдиा। рдЗрд╕ рджौрд░ рдоें рд╕рд▓्рддрдирдд рдХे рдк्рд░рддि рд╡рдлाрджाрд░ рдирдП рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡рд░्рдЧों рдХो рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ी рддाрдХрддों рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рднूрдоि рдЕрдзिрдХाрд░ों рдФрд░ рдЙрдкाрдзिрдпों рдХा рдкुрдирд░्рд╡िрддрд░рдг рдХिрдпा рдЧрдпा। рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ рдХे.рдкी. рдЬाрдпрд╕рд╡ाрд▓ рд╢ोрдз рд╕ंрд╕्рдеाрди, рдкрдЯрдиा рдж्рд╡ाрд░ा 1973 рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд 'рдХॉрд░्рдкрд╕ рдСрдл рдЕрд░ेрдмिрдХ рдПंрдб рдкрд░्рд╢िрдпрди рдЗंрд╕्рдХ्рд░िрдк्рд╢рди्рд╕ рдСрдл рдмिрд╣ाрд░' (Corpus of Arabic and Persian Inscriptions of Bihar) рдЬैрд╕े рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕्рд░ोрдд рдЗрд╕ рдмाрдд рдХी рдкुрд╖्рдЯि рдХрд░рддे рд╣ैं। рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдкृрд╖्рдарднूрдоि рдФрд░ рддुрдЧрд▓рдХ рдХाрд▓ीрди рд╕ंрдХрдЯ рдлिрд░ोрдЬ рд╢ाрд╣ рддुрдЧрд▓рдХ рдХे рдХाрд▓ рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдФрд░ рд╢ाрд╣рдмाрдж (рд╡рд░्рддрдоाрди рднोрдЬрдкुрд░, рдмрдХ्рд╕рд░, рд░ोрд╣рддाрд╕ рдФрд░ рдХैрдоूрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░) рдХी рд╕ीрдоाрдПं рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЕрдд्рдпंрдд рдЕрд╢ांрдд рдеीं। рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕्рдеाрдиीрдп рд░ाрдЬрдкूрдд рдФрд░ рдЪेрд░ो рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕рд▓्рддрдирдд рдХी рд╕рдд्рддा рдХो рд▓рдЧाрддाрд░ рдЪुрдиौрддी рджे рд░рд╣े рдеे рдФрд░ рд▓рдЧाрди рджेрдиे рд╕े рдЗрдирдХाрд░ рдХрд░ рд░рд╣े рдеे। рдЗрди рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рдФрд░ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ी рд╕рд░рджाрд░ों рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиा рджिрд▓्рд▓ी рдХे рд╕ुрд▓्рддाрдиों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдмрдб़ी рд╕ैрди्рдп рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдЪुрдиौрддी рдеी। рдЕрдкрдиी рд╕ीрдоाрдУं рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рдХाрдиूрди-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдлिрд░ोрдЬ рд╢ाрд╣ рддुрдЧрд▓рдХ рдиे рдПрдХ рдХूрдЯрдиीрддिрдХ рдФрд░ рд╕ैрди्рдп рд░рдгрдиीрддि рддैрдпाрд░ рдХी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЗрд╕ рдЕрд╢ांрдд рд╕ीрдоा рдкрд░ рд╕рд▓्рддрдирдд рдХे рдк्рд░рддि рд╡рдлाрджाрд░ рдФрд░ рд▓рдб़ाрдХू рд╕рдоुрджाрдпों рдХो рдмрд╕ाрдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा। рд╕ैрди्рдп рдм्рд░ाрд╣्рдордг рд╕рдоूрд╣ рдФрд░ рдЬ़рдоींрджाрд░ी рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХा рд╣рд╕्рддांрддрд░рдг рд╡िрдж्рд░ोрд╣ी рд░ाрдЬрдкूрдд рдФрд░ рдЪेрд░ो рд╕рд░рджाрд░ों рдХा рдоुрдХाрдмрд▓ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рддुрдЧрд▓рдХ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдиे рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдЙрди рдм्рд░ाрд╣्рдордг рд╕рдоूрд╣ों рдХो рдЪुрдиा рдЬो рдЕрдз्рдпाрдкрди рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╕ैрди्рдп рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдоें рднी рд╕рдХ्рд░िрдп рдеे (рдЬिрди्рд╣ें рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рд╕ैрди्рдп рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдпा рднूрдоिрд╣ाрд░ рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै)। рд╕рд▓्рддрдирдд рдиे рдЗрди рд╕рдоूрд╣ों рдХो рд╢ाрд╣рдмाрдж рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╡्рдпाрдкрдХ 'рдЬ़рдоींрджाрд░ी рдЕрдзिрдХाрд░' (Land rights) рд╕ौрд╕ौंрдк рд╕рд▓्рддрдирдд рдХो рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдПрдХ рдРрд╕ा рд╕ैрди्рдп рдмрд▓ рдоिрд▓ рдЧрдпा рдЬो рдЕрдкрдиी рдЬ़рдоींрджाрд░ी рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рд╡िрдж्рд░ोрд╣ी рддाрдХрддों рд╕े рд╕ीрдзा рд▓ोрд╣ा рд▓े рд╕рдХрддा рдеा। рджूрд╕рд░ा, рдЗрд╕рд╕े рд╡िрдж्рд░ोрд╣ी рд╕рд░рджाрд░ों рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╢рдХ्рддि рдХрдордЬोрд░ рд╣ुрдИ। 'рдкांрдбेрдп' рд╕े 'рд░ाрдп': рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдЙрдкрдиाрдо рд╕ंрдмंрдзी рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдЗрд╕ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдмрджрд▓ाрд╡ рдХा рд╕рдмрд╕े рдЧрд╣рд░ा рдЕрд╕рд░ рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдФрд░ рдкрд╣рдЪाрди рдкрд░ рдкрдб़ा। рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ рд╕ुрд░ेंрдж्рд░ рдЧोрдкाрд▓ рдиे 'рдЗंрдбिрдпрди рд╣िрд╕्рдЯ्рд░ी рдХांрдЧ्рд░ेрд╕' (IHC) рдХे 1965 рдХे рдЕрдзिрд╡ेрд╢рди рдоें рдЕрдкрдиे рд╢ोрдз рдкрдд्рд░ "The Zamindars of Eastern UP and Bihar in 14th Century" рдоें рдЗрд╕ рдкрд░ рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рдк्рд░рдХाрд╢ рдбाрд▓ा рд╣ै। рд╕ुрд░ेंрдж्рд░ рдЧोрдкाрд▓ рдФрд░ рдЗрдо्рддिрдпाрдЬ рдЕрд╣рдордж (рдЬो рдк्рд░рдЦ्рдпाрдд рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ рдЕрд╕рдЧрд░ी рдХे рд╢िрд╖्рдп рдеे) рдХे рд╢ोрдз рдмрддाрддे рд╣ैं рдХि рддुрдЧрд▓рдХों рдиे рд╕ैрди्рдп рд╕ेрд╡ा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдЗрди рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдЬ़рдоींрджाрд░ों рдХो 'рд░ाрдп' (Rai) рдХी рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рд╕ैрди्рдп рдЙрдкाрдзि рд╕े рдирд╡ाрдЬा। рдпрд╣ рдЙрдкाрдзि рд╢рдХ्рддि, рднूрдоि рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдк्рд░рддि рдиिрд╖्рдаा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдеी। рдЗрд╕рдХे рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк, рдЬो рдкрд░िрд╡ाрд░ рдкрд╣рд▓े рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े 'рдкांрдбेрдп' рдпा 'рдоिрд╢्рд░' рдЬैрд╕े рдЙрдкрдиाрдоों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рддे рдеे, рд╡े 15рд╡ीं рдФрд░ 16рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬों рдоें 'рд░ाрдп' рдХे рд░ूрдк рдоें рджрд░्рдЬ рд╣ोрдиे рд▓рдЧे। рдпрд╣ рдЙрдкрдиाрдо рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╢ाрдм्рджिрдХ рдмрджрд▓ाрд╡ рдирд╣ीं рдеा, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдПрдХ рдзाрд░्рдоिрдХ/рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдкрд╣рдЪाрди рд╕े рдПрдХ рд╕ैрди्рдп/рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕ंрдн्рд░ांрдд рд╡рд░्рдЧ рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХा рд╕ूрдЪрдХ рдеा। рд╕ंрдХ्рд╖ेрдк рдоें, рдлिрд░ोрдЬ рд╢ाрд╣ рддुрдЧрд▓рдХ рдж्рд╡ाрд░ा рдмिрд╣ाрд░ рдХी рдЕрд╢ांрдд рд╕ीрдоाрдУं рдкрд░ рд╡рдлाрджाрд░ рдХुрд▓ों рдХो рдмрд╕ाрдиे рдХी рдиीрддि рдиे рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд░िрджृрд╢्рдп рдХो рд╣рдоेрд╢ा рдХे рд▓िрдП рдмрджрд▓ рджिрдпा। 'рдХॉрд░्рдкрд╕ рдСрдл рдЕрд░ेрдмिрдХ рдПंрдб рдкрд░्рд╢िрдпрди рдЗंрд╕्рдХ्рд░िрдк्рд╢рди्рд╕' рдФрд░ рд╕ुрд░ेंрдж्рд░ рдЧोрдкाрд▓ рдЬैрд╕े рдЖрдзुрдиिрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ों рдХे рд╢ोрдз рдпрд╣ рд╕ाрдмिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рдХैрд╕े рд░ाрдЬрдХीрдп рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рд╕ैрди्рдп рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдиे рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЙрдкрдиाрдоों (рдЬैрд╕े рдкांрдбेрдп рдпा рдоिрд╢्рд░) рдХो 'рд░ाрдп' рдЬैрд╕ी рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдЙрдкाрдзिрдпों рдоें рдмрджрд▓ рджिрдпा। рдпрд╣ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдХि рдордз्рдпрдХाрд▓ рдоें рдЬाрддिрдпां рдФрд░ рдЙрдкрдиाрдо рд╕्рдеिрд░ рдирд╣ीं рдеे, рдмрд▓्рдХि рд╡े рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдмрджрд▓ाрд╡ों рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдиीрддिрдпों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд▓рдЧाрддाрд░ рд╡िрдХрд╕िрдд

No comments: