Thursday, June 18, 2026
ЁЯОЧ️ЁЯОЧ️рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рдмिрд╣ाрд░-рдкूрд░्рд╡ी рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рддुрдЧрд▓рдХ рдХाрд▓ीрди рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдФрд░ 'рд░ाрдп' рдЙрдкाрдзि рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ЁЯОЧ️ЁЯОЧ️
ЁЯОЧ️ЁЯОЧ️рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рдмिрд╣ाрд░-рдкूрд░्рд╡ी рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рддुрдЧрд▓рдХ рдХाрд▓ीрди рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдФрд░ 'рд░ाрдп' рдЙрдкाрдзि рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ЁЯОЧ️ЁЯОЧ️
рдк्рд░рд╕्рддुрддि рдЕрд░рд╡िंрдж рд░ॉрдп
рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рднाрд░рдд рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХेрд╡рд▓ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ों рдХे рдЙрдд्рдеाрди рдФрд░ рдкрддрди рдХी рдХрд╣ाрдиी рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд░рдгрдиीрддिрдпों рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиाрдУं рдоें рдЖрдП рдмрджрд▓ाрд╡ों рдХा рднी рдЬीрд╡ंрдд рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ рд╣ै। 14рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рджिрд▓्рд▓ी рд╕рд▓्рддрдирдд рдХे рддрд╣рдд рддुрдЧрд▓рдХ рд╡ंрд╢ рдХा рд╢ाрд╕рди, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рдлिрд░ोрдЬ рд╢ाрд╣ рддुрдЧрд▓рдХ рдХा рдХाрд▓, рдмिрд╣ाрд░ рдФрд░ рдкूрд░्рд╡ी рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ (рдкूрд░्рд╡ांрдЪрд▓) рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╡्рдпाрдкрдХ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░рдпोрдЧों рдХा рдЧрд╡ाрд╣ рдмрдиा। рдЗрд╕ рджौрд░ рдоें рд╕рд▓्рддрдирдд рдХे рдк्рд░рддि рд╡рдлाрджाрд░ рдирдП рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡рд░्рдЧों рдХो рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ी рддाрдХрддों рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рднूрдоि рдЕрдзिрдХाрд░ों рдФрд░ рдЙрдкाрдзिрдпों рдХा рдкुрдирд░्рд╡िрддрд░рдг рдХिрдпा рдЧрдпा। рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ рдХे.рдкी. рдЬाрдпрд╕рд╡ाрд▓ рд╢ोрдз рд╕ंрд╕्рдеाрди, рдкрдЯрдиा рдж्рд╡ाрд░ा 1973 рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд 'рдХॉрд░्рдкрд╕ рдСрдл рдЕрд░ेрдмिрдХ рдПंрдб рдкрд░्рд╢िрдпрди рдЗंрд╕्рдХ्рд░िрдк्рд╢рди्рд╕ рдСрдл рдмिрд╣ाрд░' (Corpus of Arabic and Persian Inscriptions of Bihar) рдЬैрд╕े рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕्рд░ोрдд рдЗрд╕ рдмाрдд рдХी рдкुрд╖्рдЯि рдХрд░рддे рд╣ैं।
рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдкृрд╖्рдарднूрдоि рдФрд░ рддुрдЧрд▓рдХ рдХाрд▓ीрди рд╕ंрдХрдЯ
рдлिрд░ोрдЬ рд╢ाрд╣ рддुрдЧрд▓рдХ рдХे рдХाрд▓ рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдФрд░ рд╢ाрд╣рдмाрдж (рд╡рд░्рддрдоाрди рднोрдЬрдкुрд░, рдмрдХ्рд╕рд░, рд░ोрд╣рддाрд╕ рдФрд░ рдХैрдоूрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░) рдХी рд╕ीрдоाрдПं рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЕрдд्рдпंрдд рдЕрд╢ांрдд рдеीं। рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕्рдеाрдиीрдп рд░ाрдЬрдкूрдд рдФрд░ рдЪेрд░ो рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕рд▓्рддрдирдд рдХी рд╕рдд्рддा рдХो рд▓рдЧाрддाрд░ рдЪुрдиौрддी рджे рд░рд╣े рдеे рдФрд░ рд▓рдЧाрди рджेрдиे рд╕े рдЗрдирдХाрд░ рдХрд░ рд░рд╣े рдеे। рдЗрди рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рдФрд░ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ी рд╕рд░рджाрд░ों рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиा рджिрд▓्рд▓ी рдХे рд╕ुрд▓्рддाрдиों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдмрдб़ी рд╕ैрди्рдп рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдЪुрдиौрддी рдеी। рдЕрдкрдиी рд╕ीрдоाрдУं рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рдХाрдиूрди-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдлिрд░ोрдЬ рд╢ाрд╣ рддुрдЧрд▓рдХ рдиे рдПрдХ рдХूрдЯрдиीрддिрдХ рдФрд░ рд╕ैрди्рдп рд░рдгрдиीрддि рддैрдпाрд░ рдХी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЗрд╕ рдЕрд╢ांрдд рд╕ीрдоा рдкрд░ рд╕рд▓्рддрдирдд рдХे рдк्рд░рддि рд╡рдлाрджाрд░ рдФрд░ рд▓рдб़ाрдХू рд╕рдоुрджाрдпों рдХो рдмрд╕ाрдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा।
рд╕ैрди्рдп рдм्рд░ाрд╣्рдордг рд╕рдоूрд╣ рдФрд░ рдЬ़рдоींрджाрд░ी рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХा рд╣рд╕्рддांрддрд░рдг
рд╡िрдж्рд░ोрд╣ी рд░ाрдЬрдкूрдд рдФрд░ рдЪेрд░ो рд╕рд░рджाрд░ों рдХा рдоुрдХाрдмрд▓ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рддुрдЧрд▓рдХ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдиे рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдЙрди рдм्рд░ाрд╣्рдордг рд╕рдоूрд╣ों рдХो рдЪुрдиा рдЬो рдЕрдз्рдпाрдкрди рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╕ैрди्рдп рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдоें рднी рд╕рдХ्рд░िрдп рдеे (рдЬिрди्рд╣ें рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рд╕ैрди्рдп рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдпा рднूрдоिрд╣ाрд░ рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै)। рд╕рд▓्рддрдирдд рдиे рдЗрди рд╕рдоूрд╣ों рдХो рд╢ाрд╣рдмाрдж рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╡्рдпाрдкрдХ 'рдЬ़рдоींрджाрд░ी рдЕрдзिрдХाрд░' (Land rights) рд╕ौрд╕ौंрдк рд╕рд▓्рддрдирдд рдХो рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдПрдХ рдРрд╕ा рд╕ैрди्рдп рдмрд▓ рдоिрд▓ рдЧрдпा рдЬो рдЕрдкрдиी рдЬ़рдоींрджाрд░ी рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рд╡िрдж्рд░ोрд╣ी рддाрдХрддों рд╕े рд╕ीрдзा рд▓ोрд╣ा рд▓े рд╕рдХрддा рдеा।
рджूрд╕рд░ा, рдЗрд╕рд╕े рд╡िрдж्рд░ोрд╣ी рд╕рд░рджाрд░ों рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╢рдХ्рддि рдХрдордЬोрд░ рд╣ुрдИ।
'рдкांрдбेрдп' рд╕े 'рд░ाрдп': рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдЙрдкрдиाрдо рд╕ंрдмंрдзी рдкрд░िрд╡рд░्рддрди
рдЗрд╕ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдмрджрд▓ाрд╡ рдХा рд╕рдмрд╕े рдЧрд╣рд░ा рдЕрд╕рд░ рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдФрд░ рдкрд╣рдЪाрди рдкрд░ рдкрдб़ा। рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ рд╕ुрд░ेंрдж्рд░ рдЧोрдкाрд▓ рдиे 'рдЗंрдбिрдпрди рд╣िрд╕्рдЯ्рд░ी рдХांрдЧ्рд░ेрд╕' (IHC) рдХे 1965 рдХे рдЕрдзिрд╡ेрд╢рди рдоें рдЕрдкрдиे рд╢ोрдз рдкрдд्рд░ "The Zamindars of Eastern UP and Bihar in 14th Century" рдоें рдЗрд╕ рдкрд░ рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рдк्рд░рдХाрд╢ рдбाрд▓ा рд╣ै।
рд╕ुрд░ेंрдж्рд░ рдЧोрдкाрд▓ рдФрд░ рдЗрдо्рддिрдпाрдЬ рдЕрд╣рдордж (рдЬो рдк्рд░рдЦ्рдпाрдд рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ рдЕрд╕рдЧрд░ी рдХे рд╢िрд╖्рдп рдеे) рдХे рд╢ोрдз рдмрддाрддे рд╣ैं рдХि рддुрдЧрд▓рдХों рдиे рд╕ैрди्рдп рд╕ेрд╡ा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдЗрди рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдЬ़рдоींрджाрд░ों рдХो 'рд░ाрдп' (Rai) рдХी рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рд╕ैрди्рдп рдЙрдкाрдзि рд╕े рдирд╡ाрдЬा। рдпрд╣ рдЙрдкाрдзि рд╢рдХ्рддि, рднूрдоि рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдк्рд░рддि рдиिрд╖्рдаा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдеी। рдЗрд╕рдХे рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк, рдЬो рдкрд░िрд╡ाрд░ рдкрд╣рд▓े рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े 'рдкांрдбेрдп' рдпा 'рдоिрд╢्рд░' рдЬैрд╕े рдЙрдкрдиाрдоों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рддे рдеे, рд╡े 15рд╡ीं рдФрд░ 16рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬों рдоें 'рд░ाрдп' рдХे рд░ूрдк рдоें рджрд░्рдЬ рд╣ोрдиे рд▓рдЧे। рдпрд╣ рдЙрдкрдиाрдо рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╢ाрдм्рджिрдХ рдмрджрд▓ाрд╡ рдирд╣ीं рдеा, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдПрдХ рдзाрд░्рдоिрдХ/рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдкрд╣рдЪाрди рд╕े рдПрдХ рд╕ैрди्рдп/рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕ंрдн्рд░ांрдд рд╡рд░्рдЧ рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХा рд╕ूрдЪрдХ рдеा।
рд╕ंрдХ्рд╖ेрдк рдоें, рдлिрд░ोрдЬ рд╢ाрд╣ рддुрдЧрд▓рдХ рдж्рд╡ाрд░ा рдмिрд╣ाрд░ рдХी рдЕрд╢ांрдд рд╕ीрдоाрдУं рдкрд░ рд╡рдлाрджाрд░ рдХुрд▓ों рдХो рдмрд╕ाрдиे рдХी рдиीрддि рдиे рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд░िрджृрд╢्рдп рдХो рд╣рдоेрд╢ा рдХे рд▓िрдП рдмрджрд▓ рджिрдпा। 'рдХॉрд░्рдкрд╕ рдСрдл рдЕрд░ेрдмिрдХ рдПंрдб рдкрд░्рд╢िрдпрди рдЗंрд╕्рдХ्рд░िрдк्рд╢рди्рд╕' рдФрд░ рд╕ुрд░ेंрдж्рд░ рдЧोрдкाрд▓ рдЬैрд╕े рдЖрдзुрдиिрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ों рдХे рд╢ोрдз рдпрд╣ рд╕ाрдмिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рдХैрд╕े рд░ाрдЬрдХीрдп рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рд╕ैрди्рдп рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдиे рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЙрдкрдиाрдоों (рдЬैрд╕े рдкांрдбेрдп рдпा рдоिрд╢्рд░) рдХो 'рд░ाрдп' рдЬैрд╕ी рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдЙрдкाрдзिрдпों рдоें рдмрджрд▓ рджिрдпा। рдпрд╣ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдХि рдордз्рдпрдХाрд▓ рдоें рдЬाрддिрдпां рдФрд░ рдЙрдкрдиाрдо рд╕्рдеिрд░ рдирд╣ीं рдеे, рдмрд▓्рдХि рд╡े рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдмрджрд▓ाрд╡ों рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдиीрддिрдпों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд▓рдЧाрддाрд░ рд╡िрдХрд╕िрдд
Wednesday, June 17, 2026
ЁЯОЧ️ЁЯОЧ️рдиिрдХोрд▓ाрдУ рдордиूрдЪी рдХी рдирдЬ़рд░ рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдХे 'рд╣рдеिрдпाрд░рдмंрдж рдм्рд░ाрд╣्рдордг' рдЬ़рдоींрджाрд░ЁЯОЧ️ЁЯОЧ️
ЁЯОЧ️ЁЯОЧ️рдиिрдХोрд▓ाрдУ рдордиूрдЪी рдХी рдирдЬ़рд░ рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдХे 'рд╣рдеिрдпाрд░рдмंрдж рдм्рд░ाрд╣्рдордг' рдЬ़рдоींрджाрд░ЁЯОЧ️ЁЯОЧ️
рдк्рд░рд╕्рддुрддि рдЕрд░рд╡िंрдж рд░ॉрдп
рдЗрддाрд▓рд╡ी рдпाрдд्рд░ी рдиिрдХोрд▓ाрдУ рдордиूрдЪी 1653 рдоें 14 рд╕ाрд▓ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рднाрд░рдд рдЖрдпा рдФрд░ рдЕрдЧрд▓े 60 рд╕ाрд▓ рдоुрдЧ़рд▓ рджрд░рдмाрд░, рджрдХ्рдХрди, рдмंрдЧाрд▓ рдФрд░ рдордж्рд░ाрд╕ рдоें рдмिрддाрдП। рдЙрд╕рдХी рдХिрддाрдм Storia do Mogor рдпाрдиी "рдоुрдЧ़рд▓ рднाрд░рдд рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕" 1653-1708 рдХे рджौрд░ рдХा рдЪрд╢्рдорджीрдж рдм्рдпौрд░ा рд╣ै। рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдмाрд░े рдоें рдордиूрдЪी рдиे рдЬो рд▓िрдЦा, рд╡ो рдбрдЪ рд╡्рдпाрдкाрд░िрдпों рдХे рд░िрдХॉрд░्рдб рд╕े рдоेрд▓ рдЦाрддा рд╣ै। рдлрд░्рдХ рд╕िрд░्рдл рдЗрддрдиा рд╣ै рдХि *рдордиूрдЪी рдиे "рднूрдоिрд╣ाрд░" рдиाрдо рдирд╣ीं рд▓िрдЦा*, рдХ्рдпोंрдХि рдпे рд╢рдм्рдж рддрдм рдк्рд░рдЪрд▓рди рдоें рд╣ी рдирд╣ीं рдеा। рдЙрд╕рдиे рдмिрд╣ाрд░ рдХे рддाрдХрддрд╡рд░ рдЬ़рдоींрджाрд░ों рдХो рдЙрдирдХी рдЕрд╕рд▓िрдпрдд рд╕े рдкрд╣рдЪाрдиा "рд╣рдеिрдпाрд░ рдЙрдаाрдиे рд╡ाрд▓े рдм्рд░ाрд╣्рдордг"
рдордиूрдЪी рдиे рдХ्рдпा рджेрдЦा 'рдм्рд░ाрд╣्рдордг' рдЬो рдкुрд░ोрд╣िрдд рдирд╣ीं рдеे
рдордиूрдЪी 1656-59 рддрдХ рджाрд░ा рд╢िрдХोрд╣ рдХी рддोрдкрдЦाрдиा рд╕ेрд╡ा рдоें рдеा। рдмाрдж рдоें рд╡ो рдкрдЯрдиा, рдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж, рдмрдиाрд░рд╕, рд░ाрдЬрдорд╣рд▓, рдвाрдХा рддрдХ рдШूрдоा। рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдЙрд╕рдиे рдПрдХ рдЕрдЬीрдм рд╡рд░्рдЧ рджेрдЦा
рдпрд╣ाँ рдХे рдм्рд░ाрд╣्рдордг рд╡ेрдж-рдкाрда рдЫोрдб़рдХрд░ рдЦेрддी, рдЬ़рдоींрджाрд░ी рдФрд░ рдлौрдЬрджाрд░ी рдХрд░рддे рд╣ैं। рдпे рдШोрдб़े рд░рдЦрддे рд╣ैं, рд╣рдеिрдпाрд░ рдмांрдзрддे рд╣ैं, рдФрд░ рдоुрдЧ़рд▓ рд╕рд░рдХाрд░ рд╕े рд▓рдЧाрди рд╡рд╕ूрд▓ी рдкрд░ рд▓рдб़рддे рд╣ैं।рдпूрд░ोрдкीрдп рдирдЬ़рд░ рдоें рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдХा рдорддрд▓рдм "рдкाрджрд░ी" рдеा। рдкрд░ рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдордиूрдЪी рдХो "Soldier-Brahmins" рдоिрд▓े – рдЬो рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдеे, рдкрд░ рдкेрд╢े рд╕े рдпोрдж्рдзा-рдЬ़рдоींрджाрд░। рдпрд╣ी рд╡ो рд╡рд░्рдЧ рдеा рдЬिрд╕े 100 рд╕ाрд▓ рдмाрдж рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ "Zemindar Brahmins" рдХрд╣ेंрдЧे рдФрд░ 19рд╡ीं рд╕рджी рдоें "рднूрдоिрд╣ाрд░" рдХрд╣ा рдЬाрдиे рд▓рдЧा।
'Zamindaran-e-Zor-Talab рдоुрдЧ़рд▓ों рдХे рд▓िрдП рд╕िрд░рджрд░्рдж
рдордиूрдЪी рдиे рдоुрдЧ़рд▓ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХी рднाрд╖ा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд▓िрдЦा рдХि рдмिрд╣ाрд░ рдЦाрд╕рдХрд░ рд╢ाрд╣ाрдмाрдж, рд╕ाрд░рдг, рдоुрдЬрдл्рдлрд░рдкुрд░* рдХे рдЬ़рдоींрджाрд░ "rebellious or powerful landlords" рдеे।
рдЙрд╕рдХे рдм्рдпौрд░े рд╕े 3 рдмाрддें рд╕ाрдл рд╣ैं
1.рдЯैрдХ्рд╕ рдирд╣ीं рджेрддे рдеे рдФрд░ंрдЧрдЬ़ेрдм рдХे рдлрд░рдоाрди рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдпे рдЬ़рдоींрджाрд░ рд▓рдЧाрди рд░ोрдХ рд▓ेрддे рдеे। рдордиूрдЪी рд▓िрдЦрддा рд╣ै – _"Aurangzeb had to send army after army to collect revenue from Bihar"
2. рдиिрдЬी рдлौрдЬ рд░рдЦрддे рдеे рд╣рд░ рдмрдб़े рдЬ़рдоींрджाрд░ рдХे рдкाрд╕ 2-5 рд╣рдЬ़ाрд░ рд╕िрдкाрд╣ी, рддोрдк рдФрд░ рдХिрд▓े рдеे। рдордиूрдЪी рдиे рдЗрди्рд╣ें "petty rajas" рдХрд╣ा।
3. рдоुрдЧ़рд▓ рд╕ूрдмेрджाрд░ рдХрдордЬ़ोрд░: рдкрдЯрдиा рдХा рд╕ूрдмेрджाрд░ рдиाрдо рдХा рдеा। рдЕрд╕рд▓ рд╣ुрдХूрдордд рдирджी рдХिрдиाрд░े рдХे рдЗрди рдЬ़рдоींрджाрд░ों рдХी рдЪрд▓рддी рдеी। рдбрдЪ рд╡्рдпाрдкाрд░िрдпों рдХी рддрд░рд╣ рдордиूрдЪी рднी рд▓िрдЦрддा рд╣ै рдХि рдиाрд╡ें рд░ोрдХрдХрд░ 'рд░ाрд╣рджाрд░ी' рд╡рд╕ूрд▓ी рдЬाрддी рдеी।
3. рдбрдЪ рд░िрдХॉрд░्рдб рд╕े рд╕рдоाрдирддा: рдПрдХ рд╣ी рд╕рдЪ्рдЪाрдИ, рдЕрд▓рдЧ рд╢рдм्рдж
1630-1680 рдХे рдбрдЪ Dagh-Register рдоें рдЗрди्рд╣ें "Brahmanen" рдпा "High-caste landlords" рдХрд╣ा рдЧрдпा 50 рд╕ाрд▓ рдмाрдж рдордиूрдЪी рдиे рдЗрди्рд╣ें "Brahmanas who follow the profession of arms" рд▓िрдЦा। рджोрдиों рдХा рдорддрд▓рдм рдПрдХ рд╣ी рдеा:
рдбрдЪ рд░िрдХॉрд░्рдб рдордиूрдЪी рдЕрд╕рд▓ी рдкрд╣рдЪाрди
Brahmanen Soldier-Brahmins рднूрдоिрд╣ाрд░/рдмाрднрди рдЬ़рдоींрджाрд░
Powerful landlords Zamindaran-e-Zor-Talab рд░ाрдЬा
Turbulent, don't obey Mughals Rebellious, keep armies рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╕ंрдк्рд░рднुрддा
рдордиूрдЪी рдХा рдорд╣рдд्рд╡: 'рднूрдоिрд╣ाрд░' рд╢рдм्рдж рд╕े рдкрд╣рд▓े рдХा рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़
рдордиूрдЪी рдиे 'рднूрдоिрд╣ाрд░' рд╢рдм्рдж рдирд╣ीं рд▓िрдЦा, рдХ्рдпोंрдХि 17рд╡ीं рд╕рджी рдоें рдпे рдЬाрддीрдп рдкрд╣рдЪाрди рд╕рд░рдХाрд░ी рддौрд░ рдкрд░ рджрд░्рдЬ рдирд╣ीं рдеी। рдкрд░ рдЙрд╕рдиे рд╡ो рд╕ाрд░ी рдЦूрдмिрдпाँ рд▓िрдЦ рджीं* рдЬो рдмाрдж рдоें рднूрдоिрд╣ाрд░ рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдмрдиीं:
1. рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдоूрд▓ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╣ैрд╕िрдпрдд рд╕рдмрд╕े рдКрдкрд░।
2. рдЬ़рдоींрджाрд░ी рдкेрд╢ा : рд▓рдЧाрди рд╡рд╕ूрд▓ी рдоुрдЦ्рдп рдХाрдо।
3. рд╕ैрди्рдп рдкрд░ंрдкрд░ा рд╣рдеिрдпाрд░ рд░рдЦрдиा, рдлौрдЬ рд░рдЦрдиा, рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХрд░рдиा।
рдЬेрдо्рд╕ рдЧ्рд░ांрдЯ рдиे 1786 рдоें рдЬрдм "Zemindar Brahmins" рд╢рдм्рдж рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा, рддो рд╡ो рджрд░рдЕрд╕рд▓ рдордиूрдЪी рдФрд░ рдбрдЪों рдХे рдмрдпाрди рдХो рд╣ी рдкрдХ्рдХा рдХрд░ рд░рд╣ा рдеा।
рдордиूрдЪी рдХा Storia do Mogor_рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рд╕рдмूрдд рд╣ै рдХि 'рднूрдоिрд╣ाрд░' рдиाрдо рдирдпा рд╣ै, рдкрд░ рд╕рдоुрджाрдп рдХी рд╕рдд्рддा 17рд╡ीं рд╕рджी рдоें рднी рд╕्рдеाрдкिрдд рдеी। рдЙрд╕рдиे рдЗрди्рд╣ें 'рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдЬ़рдоींрджाрд░' рдирд╣ीं рдХрд╣ा, рдкрд░ 'рд╣рдеिрдпाрд░рдмंрдж рдм्рд░ाрд╣्рдордг' рдФрд░ 'рдмाрдЧी рдЬ़рдоींрджाрд░' рдХрд╣рдХрд░ рд╡рд╣ी рддрд╕्рд╡ीрд░ рдЦींрдЪी рдЬो рдбрдЪ рд░िрдХॉрд░्рдб рдоें рдоिрд▓рддी рд╣ै।
рдбрдЪों рдиे рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХी рдирдЬ़рд░ рд╕े рджेрдЦा, рдордиूрдЪी рдиे рд╕ैрдиिрдХ-рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХी рдирдЬ़рд░ рд╕े। рджोрдиों рдЗрд╕ рдирддीрдЬे рдкрд░ рдкрд╣ुँрдЪे рдХि рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдоुрдЧ़рд▓ рд╕рд▓्рддрдирдд рдФрд░ рдпूрд░ोрдкीрдп рдХंрдкрдиी рдХे рдмीрдЪ рдПрдХ рддीрд╕рд░ी рддाрдХрдд рдЦрдб़ी рдеी – рдЬ़рдоींрджाрд░ рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХी। рдпрд╣ी рддाрдХрдд 1857 рдоें рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ों рд╕े рдЯрдХрд░ाрдИ, рдЬिрд╕рдХा рд╕рдмूрдд рдмिрд░ांрдЬी рдоीрдЯिंрдЧ рдХी рд╡ो рд▓िрд╕्рдЯ рд╣ै рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдордиूрдЪी рдХा рд▓ेрдЦा-рдЬोрдЦा 'рднूрдоिрд╣ाрд░' рд╢рдм्рдж рдХे рдмिрдиा рднी рднूрдоिрд╣ाрд░ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рд╕рдмрд╕े рдкुрд░ाрдиा рдпूрд░ोрдкीрдп рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ рдмрди рдЬाрддा рд╣ै।
ЁЯОЧ️рдмिрд╣ाрд░ рдХे рд╢ोрд░ा рд╡्рдпाрдкाрд░ рдоें рднूрдоिрд╣ाрд░ рдЬрдоींрджाрд░ों рдХी рднूрдоिрдХा: 17рд╡ीं рд╕рджी рдХा рдбрдЪ рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдпЁЯОЧ️ЁЯОЧ️
ЁЯОЧ️рдмिрд╣ाрд░ рдХे рд╢ोрд░ा рд╡्рдпाрдкाрд░ рдоें рднूрдоिрд╣ाрд░ рдЬрдоींрджाрд░ों рдХी рднूрдоिрдХा: 17рд╡ीं рд╕рджी рдХा рдбрдЪ рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдпЁЯОЧ️ЁЯОЧ️
рдк्рд░рд╕्рддुрддि рдЕрд░рд╡िंрдж рд░ॉрдп
17рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХा рдмिрд╣ाрд░ рднाрд░рддीрдп рдЙрдкрдорд╣ाрдж्рд╡ीрдк рдХे рд╕рдмрд╕े рд╕рдоृрдж्рдз рдФрд░ рд░рдгрдиीрддिрдХ рд╡्рдпाрдкाрд░िрдХ рдХेंрдж्рд░ों рдоें рд╕े рдПрдХ рдеा। рдоुрдЧ़рд▓ рд╢ाрд╕рди рдХे рдЕрдзीрди рдкрдЯрдиा рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХा рдПрдХ рдРрд╕ा рдоुрдЦ्рдп рдХेंрдж्рд░ рдмрдирдХрд░ рдЙрднрд░ा, рдЬिрд╕рдиे рдпूрд░ोрдкीрдп рд╢рдХ्рддिрдпों рдХो рдЕрдкрдиी рдУрд░ рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдХिрдпा। рдЗрд╕ рд╡्рдпाрдкाрд░िрдХ рд╣ोрдб़ рдоें рдбрдЪ рдИрд╕्рдЯ рдЗंрдбिрдпा рдХंрдкрдиी (VOC) рдиे рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ। рдбрдЪ рд╡्рдпाрдкाрд░िрдпों рдиे рдЬрдм 1632 рдоें рдкрдЯрдиा рдоें рдЕрдкрдиी рдкрд╣рд▓ी рдлैрдХ्рдЯ्рд░ी рд╕्рдеाрдкिрдд рдХी, рддो рдЙрдирдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЧрдирдкाрдЙрдбрд░ (рдмाрд░ूрдж) рдмрдиाрдиे рдоें рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рд╢ोрд░ा (Saltpetre), рдЕрдлीрдо рдФрд░ рд╕ूрддी рд╡рд╕्рдд्рд░ рдЦрд░ीрджрдиा рдеा। рдЗрд╕ рд╡्рдпाрдкाрд░िрдХ рдпाрдд्рд░ा рдХे рджौрд░ाрди рдбрдЪों рдХा рд╕ाрдордиा рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдЬिрди рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд╕्рдеाрдиीрдп рд╢ाрд╕рдХों рдФрд░ рднू-рд╕्рд╡ाрдоिрдпों рд╕े рд╣ुрдЖ, рд╡े рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЧंрдЧा рдШाрдЯी рдХे рднूрдоिрд╣ाрд░ (рдмाрднрди) рдФрд░ рд░ाрдЬрдкूрдд рдЬрдоींрджाрд░ рдеे। 1630 рд╕े 1680 рдХे рдмीрдЪ рдХे рдбрдЪ рд░िрдХॉрд░्рдб्рд╕ рдЗрди рдЬрдоींрджाрд░ों рдХी рддाрдХрдд, рдЙрдирдХे рдк्рд░рднाрд╡ рдФрд░ рдбрдЪ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдкрд░ рдЙрдирдХे рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХा рдПрдХ рд╕рдЬीрд╡ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рд╣ैं।
рдбрдЪ рд░िрдХॉрд░्рдб्рд╕ рдФрд░ рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी рдХा рд╡िрдХाрд╕
рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рддे рд╕рдордп рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдХि "рднूрдоिрд╣ाрд░" рд╢рдм्рдж рдХा рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдФрд░ рдмрдб़े рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рдк्рд░рдпोрдЧ 19рд╡ीं рд╕рджी рдХे рдЙрдд्рддрд░ाрд░्рдз рдоें рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ, рдЬрдмрдХि "рдмाрднрди" рд╢рдм्рдж 18рд╡ीं рд╕рджी рдХे рдбрдЪ-рдл्рд░ांрд╕ीрд╕ी рд░िрдХॉрд░्рдб्рд╕ рдоें рдЕрдзिрдХ рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддा рд╣ै। 1630 рд╕े 1680 рдХे рд╢ुрд░ुрдЖрддी рджौрд░ рдоें, рдбрдЪ рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╕्рдеाрдиीрдп рдЬाрддिрдпों рдХे рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдЕंрддрд░ рд╕े рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдкрд░िрдЪिрдд рдирд╣ीं рдеे। рдЗрд╕рд▓िрдП, рдбрдЪ рджैрдиिрдХ рдбाрдпрд░िрдпों (Dagh-Register) рдФрд░ рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдкрдд्рд░ों рдоें рдЗрди рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рдЬрдоींрджाрд░ों рдХे рд▓िрдП "Brahmanen" (рдм्рд░ाрд╣्рдордг), "High-caste Gentues" (рдЙрдЪ्рдЪ рдЬाрддि рдХे рд╣िंрджू), "Local Lords", рдпा "Country Powers" (рд╕्рдеाрдиीрдп рдХ्рд╖рдд्рд░рдк) рдЬैрд╕े рд╢рдм्рджों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рдЧрдпा। рдпे рд╕ंрджрд░्рдн рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рдбрдЪ рдЬिрди "рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдЬрдоींрджाрд░ों" рд╕े рдмाрдд рдпा рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХрд░ рд░рд╣े рдеे, рд╡े рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рднूрдоिрд╣ाрд░/рдмाрднрди рдЬрдоींрджाрд░ рд╣ी рдеे рдЬो рдХृрд╖ि рдФрд░ рд╕ैрди्рдп рдиिрдпंрдд्рд░рдг рджोрдиों рд╕ंрднाрд▓рддे рдеे।
рд╢ोрд░ा рд╡्рдпाрдкाрд░ рдкрд░ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рд╡ाрдпрдд्рддрддा
рдкрдЯрдиा рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЗрд▓ाрдХे, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рд╕ाрд░рдг, рддिрд░рд╣ुрдд, рднोрдЬрдкुрд░ рдФрд░ рдЯिрдХाрд░ी рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░, рд╢ोрд░ा рдЙрдд्рдкाрджрди рдХे рдЧрдв़ рдеे। рдбрдЪ рдИрд╕्рдЯ рдЗंрдбिрдпा рдХंрдкрдиी рдХो рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХेрд╡рд▓ рдоुрдЧ़рд▓ рд╕ूрдмेрджाрд░ (рдЧрд╡рд░्рдирд░) рдХी рдЕрдиुрдорддि рд╣ी рдХाрдлी рдирд╣ीं рдеी, рдмрд▓्рдХि рдЙрди्рд╣ें рдЗрди рд╕्рдеाрдиीрдп рдЬрдоींрджाрд░ों рд╕े 'рдкрд░рд╡ाрдиा' (рдЕрдиुрдорддि рдкрдд्рд░) рднी рд▓ेрдиा рдкрдб़рддा рдеा।
1650 рдФрд░ 1660 рдХे рджрд╢рдХों рдХे рдбрдЪ рд░िрдХॉрд░्рдб्рд╕ рд╕े рдкрддा рдЪрд▓рддा рд╣ै рдХि рдЧंрдЧा рдирджी рдХे рджोрдиों рдХिрдиाрд░ों рдкрд░ рдЗрди рдЬрдоींрджाрд░ों рдХा рдХрдб़ा рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдеा। рдЪूंрдХि рд╢ोрд░ा рдХो рдиाрд╡ों рдХे рдЬрд░िрдП рд╣ी рд╣ुрдЧрд▓ी (рдмंрдЧाрд▓) рдФрд░ рд╡рд╣ां рд╕े рдпूрд░ोрдк рднेрдЬा рдЬाрддा рдеा, рдпे рдЬрдоींрджाрд░ рдбрдЪ рдиाрд╡ों рд╕े рднाрд░ी рдЪुंрдЧी рдпा рдЯैрдХ्рд╕ (Tolls) рд╡рд╕ूрд▓рддे рдеे। рдпрджि рдбрдЪ рд╡्рдпाрдкाрд░ी рдЯैрдХ्рд╕ рджेрдиे рд╕े рдордиा рдХрд░рддे, рддो рдЬрдоींрджाрд░ рдЕрдкрдиी рд╕ैрди्рдп рддाрдХрдд рдХे рдмрд▓ рдкрд░ рдЙрдирдХी рдиाрд╡ों рдХो рд░ोрдХ рд▓ेрддे рдеे। рдбрдЪों рдХे рд▓िрдП рдпे рдЬрдоींрджाрд░ "Troublesome but necessary" (рдкрд░ेрд╢ाрдиी рдкैрджा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд▓ेрдХिрди рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХे рд▓िрдП рдмेрд╣рдж рдЬрд░ूрд░ी) рдеे, рдХ्рдпोंрдХि рдЬрдоींрджाрд░ों рдХी рдорд░्рдЬी рдХे рдмिрдиा рдмिрд╣ाрд░ рд╕े рд╢ोрд░ा рдмाрд╣рд░ рд▓े рдЬाрдиा рдиाрдоुрдордХिрди рдеा।
рд╕ैрди्рдп рд╢рдХ्рддि рдФрд░ рдоुрдЧ़рд▓ рд╕рдд्рддा рдХो рдЪुрдиौрддी
17рд╡ीं рд╕рджी рдХे рдбрдЪ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдЗрд╕ рдмाрдд рдХी рднी рдЧрд╡ाрд╣ी рджेрддे рд╣ैं рдХि рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдпे рдЙрдЪ्рдЪ-рдЬाрддीрдп рдЬрдоींрджाрд░ рдХेрд╡рд▓ рднू-рд╕्рд╡ाрдоी рдирд╣ीं рдеे, рдмрд▓्рдХि рд╡े рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ाрдЬाрдУं рдХी рддрд░рд╣ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХрд░рддे рдеे। рдЙрдирдХे рдкाрд╕ рдЕрдкрдиी рд╣рдеिрдпाрд░рдмंрдж рдиिрдЬी рд╕ेрдиाрдПं (Armed Militias) рдФрд░ рдоिрдЯ्рдЯी рддрдеा рдкрдд्рдерд░ों рдХे рдордЬрдмूрдд рдХिрд▓े рдеे। рдЬрдм рдХрднी рдбрдЪ рд╡्рдпाрдкाрд░िрдпों рдФрд░ рдЬрдоींрджाрд░ों рдХे рдмीрдЪ рдЯैрдХ्рд╕ рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╡िрд╡ाрдж рдЧрд╣рд░ाрддा рдеा, рддो рдбрдЪों рдХो рдоुрдЧ़рд▓ рд╕ूрдмेрджाрд░ рд╕े рд╕ैрди्рдп рдорджрдж рдХी рдЧुрд╣ाрд░ рд▓рдЧाрдиी рдкрдб़рддी рдеी। рдпрд╣ рд╕्рдеिрддि рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ै рдХि рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоुрдЧ़рд▓ рд╕рдд्рддा рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж, рдЬрдоीрди рдФрд░ рдирджी рдоाрд░्рдЧों рдкрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдЗрди्рд╣ीं рд╕्рдеाрдиीрдп рднूрдоिрд╣ाрд░ рдФрд░ рд░ाрдЬрдкूрдд рдЬрдоींрджाрд░ों рдХा рдеा।
рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕ंрджрд░्рдн рдФрд░ рдк्рд░рдоाрдг
рдЗрд╕ рдХाрд▓рдЦंрдб рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХो рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдХрд░рдиे рдоें рдЖрдзुрдиिрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ों рдФрд░ рдЖрд░्рдХाрдЗрд╡्рд╕ рдХी рдмрдб़ी рднूрдоिрдХा рд╣ै:
рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рдУрдо рдк्рд░рдХाрд╢ рдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдкुрд╕्рддрдХ 'The Dutch East India Company and the Economy of Bengal, 1630–1720' рдХे рдЕрдз्рдпाрдп 4 рдФрд░ 5 рдоें рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡िрд╡рд░рдг рд╣ै рдХि рдХैрд╕े рдкрдЯрдиा рдХे рд╢ोрд░ा рд╡्рдпाрдкाрд░ рдоें рд╕्рдеाрдиीрдп рдЬрдоींрджाрд░ों рдХा рджрдЦрд▓ рдбрдЪ рдХंрдкрдиी рдХी рд░ाрддों рдХी рдиींрдж рдЙрдб़ा рджेрддा рдеा।
рдиीрджрд░рд▓ैंрдб्рд╕ рдХे VOC Archives (The Hague) рдоें рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдкрдЯрдиा рдлैрдХ्рдЯ्рд░ी рдХे Dagh-Register рдЗрд╕ рдмाрдд рдХे рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╕्рд░ोрдд рд╣ैं рдХि рдХैрд╕े 1670 рдХे рджрд╢рдХ рддрдХ рдЖрддे-рдЖрддे рдЗрди рдЬрдоींрджाрд░ों рдХो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े "Brahmanen" (Brahmanen zamindars) рдХрд╣рдХрд░ рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХिрдпा рдЬाрдиे рд▓рдЧा рдеा।
рд╕ंрдХ्рд╖ेрдк рдоें рдХрд╣ा рдЬाрдП рддो 1630-1680 рдХे рдмीрдЪ рдХा рдХाрд▓рдЦंрдб рдмिрд╣ाрд░ рдХे рд╕्рдеाрдиीрдп рдЬрдоींрджाрд░ों рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рдФрд░ рд╕ैрди्рдп рд╢рдХ्рддि рдХे рдЙрдд्рдеाрди рдХा рдХाрд▓ рдеा। рдбрдЪ рд░िрдХॉрд░्рдб्рд╕ рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдкुрдЦ्рддा рд╕рдмूрдд рд╣ैं рдХि 17рд╡ीं рд╕рджी рдоें рднी рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рднूрдоिрд╣ाрд░/рдмाрднрди рдЬрдоींрджाрд░ рдЧंрдЧा рдШाрдЯी рдХे рд╡्рдпाрдкाрд░िрдХ рддंрдд्рд░ рдХो рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд░рд╣े рдеे। рднрд▓े рд╣ी рдбрдЪों рдиे рдЙрди्рд╣ें рдЕрдкрдиी рднाрд╖ा рдоें "Brahmanen" рдпा "High-caste Landlords" рд▓िрдЦा, рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рднौрдЧोрд▓िрдХ рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрд╡рд░рдг рд╕ीрдзे рддौрд░ рдкрд░ рдЗрд╕ी рд╡рд░्рдЧ рдХी рдУрд░ рдЗрд╢ाрд░ा рдХрд░рддा рд╣ै। рдпрд╣ी рд╕ंрдмंрдз рдЖрдЧे рдЪрд▓рдХрд░ 18рд╡ीं рд╕рджी (1700-1750) рдоें рдФрд░ рдЧрд╣рд░ा рд╣ुрдЖ, рдЬрдм рдпूрд░ोрдкीрдп рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬों рдоें рдЗрди рдЬрдоींрджाрд░ों рдХे рд▓िрдП рд╕्рдеाрдиीрдп рдиाрдо "Babhan" рдЕрдзिрдХ рд╕्рдкрд╖्рдЯрддा рдФрд░ рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХे рд╕ाрде рджрд░्рдЬ рд╣ोрдиे рд▓рдЧा।
Tuesday, June 16, 2026
ЁЯОЧ️ЁЯОЧ️рдоुрдЧрд▓ों рдХी рд╣ैрд╕िрдпрдд рднूрдоिрд╣ाрд░ рдЬрдоींрджाрд░ों рдиे рджो рдХौрдб़ी рдХी рдмрдиा рд░рдЦी рдеीЁЯОЧ️ЁЯОЧ️
рдоुрдЧрд▓ों рдХी рд╣ैрд╕िрдпрдд рднूрдоिрд╣ाрд░ рдЬрдоींрджाрд░ों рдиे рджो рдХौрдб़ी рдХी рдмрдиा рд░рдЦी рдеी рдЙрдирдХी рд╕рдд्рддा рдХेрд╡рд▓
рдиाрдордоाрдд्рд░ рдХी рдеी।рдпूрд░ोрдкीрдп рдХंрдкрдиिрдпों рдХे рджैрдиिрдХ рд░िрдХॉрд░्рдб, рдкрдд्рд░ों рдФрд░ рдбाрдпрд░िрдпों рдоें
рддрдд्рдХाрд▓ीрди рдмिрд╣ाрд░ рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдкрд░िрджृрд╢्рдп рдФрд░ рд╡рд╣ाँ рдХे рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी "рднूрдоिрд╣ाрд░" рдпा
"рдмाрднрди" рдЬ़рдоींрджाрд░ों рдХे рдЕрджрдо्рдп рдк्рд░рднाрд╡ рдХा рдПрдХ рдЬीрд╡ंрдд рдФрд░ рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддा
рд╣ै।
Subscribe to:
Posts (Atom)




